BİR CUMHURİYET AYDINI MAHMUT ESAT BOZKURT ve BOZKURT LOTUS DAVASI

25 Eylül 1930’da adliye vekilliğinden çekildikten sonra Siyasal Bilgiler ve Hukuk Fakültelerinde Devletler Umumi Hukuku, Anayasa Hukuku ve 1934’ten başlayarak Devrim Tarihi derslerini okuttu.

21 Aralık 1943’te İstanbul’da, Yeni Sabah Gazetesi’nin Cağaloğlu’ndaki binasında “Yürekler Acısı” başlıklı son yazısını tamamladıktan sonra hayata veda eden Mahmut Esat Bozkurt’un naaşı İzmir Kuşadası’ndaki çiftliğinde, aile kabristanlığındadır.

Mahmut Esat Bozkurt’un İzmir, Kuşadasındaki mezarı

BOZKURT-LOTUS DAVASI

2 Ağustos 1926 günü Kuruçeşme’den Mersin’e doğru yola çıkan kömür yüklü Türk vapuru Bozkurt ile Fransız yolcu gemisi Lotus’un Adalar denizinde, Midilli adasının 5-6 mil ötesinde Sığrı burnu açıklarında çarpışması sonucu Bozkurt gemisi ikiye parçalanmış ve batmıştır. Bu kazada 8 Türk vatandaşı hayatını kaybetmiştir. Kazazedelere yardım etmek için gayret gösteren Lotus gemisi mürettebatı, Türk mürettebatından 10 kişiyi kurtararak 3 Ağustos 1926 günü en yakın liman olan İstanbul limanına gelmiştir.

Lotus adlı Fransız gemisi

3 Ağustos’tan itibaren Türk makamları Lotus gemisinde çatmanın nasıl meydana geldiği konusunda soruşturma yapmaya başlamışlardır. 4 Ağustos’ta da Lotus’ un kaptan Jean Demonsı Fransız makamlarına bir rapor sunmuş, raporun bir örneğini de Liman Başkanlığına vermiştir.(Çatma, deniz hukukunda iki ya da daha fazla geminin birbiriyle çarpışmasına verilen isimdir.)

5 Ağustos’ta Lotus’un kaptanı Jean Demons, Türk makamları tarafından bir konuda tanıklık yapmak üzere karaya davet edilmiştir.

Mülga Türk Ceza Kanunu’nun 6.maddesi[4] uyarınca bir davanın açılabilmesi için Adalet Bakanlığı’nın talimatı veya kazadan zarar görenlerin şikayetçi olması yeterli bir nedendi ve yapılan şikayetler üzerine dava açılmasına karar verilmişti. Dönemin Adalet Bakanı olan Mahmut Esat Bey davanın İstanbul Ağır Ceza mahkemesinde çözülmesi gerektiğine karar vermiş, bunun sonucunda ise de tedbirsizlik ve ihmal yüzünden ölüme sebebiyet verme suçundan dolayı hem Bozkurt gemisi kaptanı Hasan Bey hem de Lotus kaptanı Jean Demons tutuklanarak yargılamalarına 29 Ağustos’ta başlanmıştı.

Duruşma esnasında Lotus’un kaptanı Demons, kazanın açık denizlerde meydana geldiğini bu yüzden uluslararası hukuk kurallarına göre bu yargılamanın ancak mensup olduğu devletin mahkemeleri tarafından görülebileceğini yani olaya bakmakla yetkili olan mahkemenin Fransız mahkemeleri olduğunu ileri sürmüştür. Bunun üzerine mahkeme Başsavcı’nın da görüşüne başvurarak TCK’nın 6.maddesini gerekçe göstererek bu isteği reddetmiştir.


[4] Madde 6-“Bir yabancı dördüncü maddede yazılı cürümlerden başka, Türk kanunlarına göre aşağı haddi bir seneden eksik olmayan şahsi hürriyeti bağlayıcı bir cezayı müstelzim cürmü yabancı memlekette Türkiye’nin veya bir Türkün zararına işlediği ve kendisi Türkiye’de bulunduğu takdirde Türk kanunları mucibince ceza görür.

Ancak bu babta takibat icrası Adliye Vekilinin talebine veya zarar göre şahsın şikayetine bağlıdır.(…)”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir