ANADOLU’DA DEMOKRASİNİN TOHUMLARI: CENUB-İ GARB-İ KAFKAS DEMOKRATİK HALK CUMHURİYETİ

Anadolu toprakları üzerindeki ilk Cumhurbaşkanı Cihangirzade İbrahim bey

CENUB-İ GARBİ KAFKASYA CUMHURİYETİ ANAYASASI

Kars Anayasası; 17 Ocak 1919’da toplanan ve Cenub-i Garbi Kafkas Hükümeti’nin kuruluşunun ilan edildiği Büyük Kars Şurası tarafından görevlendirilen Revanlı Ağabababeyoğlu Mehmet Bey adlı bir yargıca hazırlatılmış bir anayasadır. Şura ilk görev olarak; bir meclisin toplanması ve seçimlerin yapılmasından önce öncelikle böyle bir kurucu yasa hazırlatmayı gerekli bulmuştur. Büyük Kars Kongresinde görüşülerek kabul edilen bu anayasa ilan edilen devletin de ilk temel yasası olmuştur.

Anadolu toprakları üzerinde ilk sivil anayasa olarak nitelendirilebileceğimiz Cenub-i Garbi Kafkasya Cumhuriyeti anayasası Cumhuriyet’in dışişleri bakanı Fahrettin Erdoğan aracılığıyla günümüze ulaşmıştır.

[showhide type=”post3″ more_text=”18 madde olan bu anayasanın maddeleri şöyledir: ” less_text=”18 madde olan bu anayasanın maddeleri şöyledir:”]

  1. Hükümet “Cenub-i Garbi Kafkasya Cumhuriyeti” adını taşıyacaktır.
  2. Cenub-i Garbi Kafkasya Cumhuriyeti Hükümeti hududunu, Batum’dan Nahcivan’a kadar ulaştırarak, bu sınır içinin barışın sonuna kadar korunmasını bilfiil üzerine almıştır.
  3. Hükümet, bayrağını, kamutay üzerine dikilen ay yıldızlı Türk bayrağı olarak kabul etmiştir.
  4. Cenub-i Garbi Kafkasya Cumhuriyeti Hükümeti’nin resmi dili Türkçe’dir. Bütün resmi ve gayrı resmi muamelat ve tedrisat Türkçe olacaktır.
  5. Milletvekilleri seçimi için 18 yaştan yukarı kadın ve erkek oy vermek salahiyetini haizdir. 10000 kişi bir milletvekili seçer.
  6. Her vilayet ve kasabada, Millî Şura’nın şubeleri açılacak,ve bunların faaliyeti için halkımızdan her türlü yardımı görecektir
  7. Türk’ü ve Türkiye’yi rencide edecek her türlü muameleden kati surette çekinilecektir.
  8. Umumi asker teşkilatımızda, cumhuriyetimizin kabul ettiği usul dairesinde, Türkiye devleti ile irtibatı temin için daimi bir heyetimiz Türkiye’de bulunacaktır.
  9. Mülki teşkilatımızda da 8. maddede zikredilen usul aynen kabul edilecektir.
  10. Komşu hükümetler ile daima dostça geçinmeyi Cumhuriyet hükümetimiz düstur olarak kabul etmiştir. Milletvekilleri seçildikten sonra bu husus hakkında ayrıca bir kanun çıkarılacaktır.
  11. İtilaf devletleri, Doğu Türkiye illerini alıp başka bir millete vermek isterse, Cumhuriyetimiz Türkiye’den ayrılmamayı kesin olarak kabul etmiştir.
  12. Azınlıkların hürriyet ve hakları muhafaza edilecektir.
  13. Müslümanlar arasındaki mezhep ayrılıklarına hürmet edilecek, dini ayinlerin bir arada yapılması sağlanacaktır.
  14. Demokrasi esaslarına riayet edilerek seçimler tarafsız ve tesirsiz olacak, Türk’ün şan ve şerefine yaraşacak bir şekilde yapılmasına azami surette dikkat edilecektir.
  15. Vali ve komutanların işe başlamaları ve işten el çektirilmeleri kamutayın kararıyla olacaktır.
  16. Cumhuriyet Hükümetimiz milletvekillerinin seçilip de kamutayın çalışmaya başlayışından sonra kanunun bazı maddelerinin değiştirilmesini teklif etmeye yetkilidir.
  17. Milletvekili olmak için yaş haddi 25’ten yukarı olacaktır.
  18. Bu kanunun yürürlüğe girdikten sonra icrasına nazırlar heyeti ile cumhur reisi memurdur. 

[/showhide]

İlk sivil anayasamız olan Cenub-i Garbi Kafkas Cumhuriyeti anayasasının orijinal nüshası.
Kars Cumhuriyeti parlamento binası

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir